Home » orkesten

Category Archives: orkesten

Hedendaagse Haydn in slot Esterhazy

Het beroemde barokorkest “Il giardino armonico” o.l.v. Giovanni Antonini is bezig met een enorm project. Ze gaan alle symfonieën van Haydn opnemen en dat zijn er minstens 104. Ze willen dit project voltooien binnen het jaar 2032, het driehonderdste geboortejaar van Haydn. Ze gaven onlangs een live-opname van een concert vrij. Het programma betreft drie symfonieën van Haydn en een symfonie van Wilhelm Friedemann Bach. Dezelfde symfonieën zijn opgenomen voor hun laatste cd. Deze cd, genaamd “il filosofo”, naar de derde symfonie die daarop te beluisteren valt, is de tweede in een serie van opnamen die vallen binnen het project van dit barokorkest om alle symfonieën van Haydn op te nemen.

Het toeval wil dat ik deze eerste twee albums uit handen van “il giardino armonico” zelf heb mogen ontvangen dankzij twee prijsvragen op Facebook. Bij de eerste prijsvraag won ik het eerste album “La passione”. De tweede prijsvraag werd 31 maart 2015 gehouden, de verjaardag van Haydn. Ook ik vier dan mijn verjaardag. Helaas kwam mijn antwoord toen niet goed door, maar ik heb uiteindelijk kunnen aantonen dat ik juist geantwoord had en na de mededeling dat het die dag ook mijn verjaardag was kreeg ik ook de tweede cd, “Il filosofo”. Elke cd ligt ingebed in een boekwerk ter grootte van een lp dat veel extra informatie en mooie foto’s bevat. Ik was er verguld mee.

Het concert vond 9 mei 2015 plaats in de Haydnsaal van het paleis Esterházy in Eisenstadt bij de grens tussen Oostenrijk en Hongarije. Daar werkte Haydn gedurende dertig jaar als kapelmeester voor deze vorstenfamilie. “Il giardino armonico” is vreemd genoeg bijna nooit op tournee in Italië. Het is vanuit hieruit dus heel moeilijk concerten bij te wonen. Deze opname biedt de kans het orkest behalve goed te horen ook goed te bekijken. Het concert duurt bijna anderhalf uur, maar het loont zeer de tijd er rustig naar te kijken.

Programma
Joseph Haydn (1732–1809), Sinfonie Nr. 47 in G-Dur, Hob. I:47 (1772)
Wilhelm Friedemann Bach (1710–1784), Sinfonia in F-Dur
pauze
Joseph Haydn, Sinfonie Nr. 22 in Es-Dur, Hob. I:22 «Der Philosoph» (1764)
Joseph Haydn, Sinfonie Nr. 46 in H-Dur, Hob. I:46 (1772)

Het concert is op de twee onderstaande video’s te zien en te beluisteren. De eerste video is geeft het deel van voor de pauze weer en de tweede video is van na de pauze. Met gebruik van de time code kunnen ook de afzonderlijke delen van elke symfonie beluisterd worden.

 

Het is prachtig de musici op de oude instrumenten te zien spelen. Vooral de hoorns geven daar een mooi beeld van en spelen soms zeer schetterend. Typisch zijn de gelaatsuitdrukkingen van Giovanni Antonini. Die wisselen sterk af tussen lyrische en dromerige gezichten en vastbesloten op elkaar geklemde kaken of boze trekken. Op de volgende foto’s is hij goed te zien. Maar op de video’s is nog veel meer van zijn levendige uitdrukkingen en zijn dynamische stijl te zien. Het moet een zeer inspirerende dirigent zijn.

Enkele gelaatsuitdrukkingen van de dirigent Giovanni Antonini

Enkele gelaatsuitdrukkingen van de dirigent Giovanni Antonini

 

Advertenties

Concert voor veel instrumenten van Antonio Vivaldi

In het concerto per molti strumenti e orchestra in do – maggiore (RV 558) di Vivaldi komen, zoals de naam aangeeft, veel solo-instrumenten voor.

Het bestaat uit drie korte delen: Allegro molto, Andante molto, Allegro

Hieronder wordt het concert uitgevoerd door Il giardino armonico onder leiding van Giovanni Antonini. (Zie ook een voorgaand blog over il giardino armonico). Zij spelen zoals altijd de muziek weer zeer ritmisch en precies met sterke dynamica (beluister youtube onderaan het bericht).

De uitvoerende instrumenten zijn: twee blokfluiten, twee teorbes (chitarrone), twee mandolines, twee chamuleaux, twee tromba marina of nonnenviolen, een cello en strijkorkest.

Er spelen drie paar oudere instrumenten die je niet vaak hoort. De chamuleau bijvoorbeeld is de voorloper van de klarinet. Zodra je ze hoort spelen heeft dat een vreemd effect want een dergelijk geluid verwacht je niet in die tijd. De tromba marina of nonnenviool is een langwerpig snaarinstrument met een enkele snaar. Het heeft een klankkast die lijkt op die van een harp en werd in relatief grotere aantallen teruggevonden in kloosters. Soms wordt er geschreven dat het als een bas bespeeld wordt, anderen spelen er daarentegen flageoletten op. Het instrument kan hier beluisterd worden. Het klinkt inderdaad als een trompet; er wordt wel beweerd dat nonnen geen trompet mochten spelen en dat dit hun alternatief was. Zou dit waar zijn?

Een indrukwekkend instrument om te zien is de teorbe of chitarrone (grote gitaar). Deze wordt hier prachtig bespeeld door Jonas Nordberg in een suite in a – mineur, Prélude et Allemande van, Robert de Visée. Zeer de moeite waard om naar te kijken èn te luisteren. Het instrument is goed te zien en te horen en het kerkje is bijzonder.

Robert de Visée

Robert de Visée

In het concerto per molti strumenti zijn de verschillende instrumenten niet altijd even goed te onderscheiden. Vaak creëren ze samen een speciaal timbre of klankkleur.

Hieronder dan het concerto per molti strumenti di Vivaldi

 

Feestelijk kerstconcert con una nota di dolore

Ingang van het Liviano, la sala dei giganti

Ingang van het Liviano, la sala dei giganti

Omdat het binnenkort kerstfeest is volgt hier een kort verslag van een Kerstconcert in Padua dat afgelopen dinsdag 16 december in het Liviano, la sala dei Giganti werd gehouden. Daar speelde het Orchestra di Padova e del Veneto voor deze gelegenheid onder leiding van violist en solist Fabio Paggioro.

Zoals ik al vreesde werd het niet uitgevoerd op oude instrumenten. Ook de uitvoering van de barokmuziek verliep niet volgens de authentieke wijze en stijl uit die periode. Maar het was een genoegen weer in de mooie zaal te zitten met de zeer speciale akoestiek waar musici van heinde en verre voor komen om dat mee te maken. De zaal zat helemaal vol.

Op het programma stonden Locatelli, Manfredini, Tartini, Handel en J.S. Bach. Het feestelijkste gedeelte kwam natuurlijk met Bach aan het slot van het programma: het Concert in A mineur n.1 voor viool, strijkers en klavecimbel BWV1041.

Maar ook Tartini was erg bijzonder. De violist speelde heel vurig en virtuoos. Zo nu en dan speelde hij al stampend op het houten podium en haalde soms duidelijk hoorbaar ademen. Er knapte op een bepaald moment zelfs een snaar en hij was genoodzaakt van het podium te verdwijnen. Ondertussen kon men met verschrikking luisteren naar de vuilniswagens die beneden op het plein luidruchtig de grote vuilnisbakken aan het legen waren. Dit gebeurde ook tijdens het concert met Sigiswald Kuijken, tien dagen daarvoor (zie voorgaand blogbericht). Toen heeft men zelfs een pauze ingelast om te wachten tot dit brute lawaai zou stoppen.

Eindelijk kwam de solist weer op met een nieuwe snaar. Helaas kwam hij zonder bril en moest opnieuw de coulissen induiken om zijn bril te zoeken. Onder luid applaus kwam hij weer terug en de musici gingen verder waar ze gebleven waren.

Omdat Tartini’s Largo wel erg mooi was, volgt hier een video met de muziek en met foto’s van Padua. Hij was immers een violist en componist die lang in Padua geleefd en gewerkt heeft. In dit geluidsfragment speelt het orkest L’Arte dell’Arco onder leiding van Giovanni Guglielmo. Het stond op de CD die ik aan het eind van het vorige concert kocht (zie voorgaande blogbericht).

Voor de aardigheid staat er ook een plaatje van de partituur, met dat mooie loopje rood omlijnd.

Tartini-Largo

 

Op het origineel zou ook de volgende tekst te lezen zijn van de dichter Pietro Metastasio:

“A rivi, a fonti, a fiumi correte amare lagrime sin tanto che consumi l’acerbo mio dolor” wat betekent:

“Bittere tranen lopen in beken, in fonteinen en rivieren, totdat mijn intense pijn wordt geconsumeerd.”

Op het origineel dat ik vond was dit echter niet te zien.

Il giardino armonico

Dit is de naam van een beroemd barokensemble. Omdat ik een tijdje uit de muziekwereld verdwenen was heb ik dit ensemble kort geleden pas ontdekt. Voor wie meteen wat wil beluisteren staan er onderaan dit bericht wat geluidsvideo’s van youtube en vimeo.

Deze groep bestaat al erg lang (sinds 1985), maar kwam pas kort geleden onder mijn aandacht omdat dit ensemble een nieuwe CD heeft gemaakt met werken van Haydn en Gluck. Nadat ik het korte fragment uit een concert in Berlijn gehoord had, moest ik absoluut de CD beluisteren. Hij blijkt gratis op Spotify te beluisteren te zijn.

Het orkest staat onder leiding van Giovanni Antonini. Hij komt uit Milaan, studeerde in Genua en speelt (net als ik) blokfluit en traverso.

Het lijkt erop dat deze groep steeds beter gaat spelen, want veel youtube’s van vroeger zijn mooi, maar lang niet zo uitgesproken antoniniaans als hun uitvoeringen van de laatste jaren en deze laatste CD.

Giovanni Antonini vertelt in een van zijn interviews dat hij met zijn orkest een eigen kleur en stijl wil bereiken. Volgens mij is hem dat goed gelukt. Zijn uitvoeringen zijn uiterst ritmisch en precies.
Neem nu bijvoorbeeld het hierboven genoemde album Haydn2032 no.1 La Passione. Dat begint met Symfonie n. 39 in g mineur Hob. I:39. “Tempesta di mare”

Na het eerste deel Allegro assai dat meesterlijk uitgevoerd wordt, volgt het Andante met krachtig gespeelde akkoorden waarbij eerst de bassen, cello’s, altviolen en violen, het akkoord in een fractie van een seconde in een strak arpeggio neerzetten. Het effect is zeer verrassend. Zie de akkoorden op de eerste tel van maat 17, 19 en 21.

Andante Haydn2032

Andante Haydn2032

Het Andante uit Haydn’s tempesta di mare, uitgevoerd door Il giardino armonico, is hieronder te beluisteren.

 

 

Het hele album “Haydn2032” is te beluisteren op Spotify.

Giovanni Antonini – Haydn 2032, Vol. 1: La Passione 

Hier volgt een kort maar prachtig video/audioverslag van hun concert in Berlijn, waar ook de musici al spelend te zien zijn. Dit fragment doet voorkomen dat het stuk muziek ook op de CD staat, maar ik heb het niet kunnen ontdekken. Als iemand weet wat het is, dan hoor ik dat graag.

 

Haydn2032 im Radialsystem Berlin from Haydn2032

 

En hier is het Concerto in do maggiore per mandolino, archi e cembalo RV 425 van Vivaldi door il giardino armonico te beluisteren. Let ook op de stijlvolle aankleding.